Trà Sen xổi là gì?
Trà sen xổi là loại trà được ướp trực tiếp bên trong bông sen tươi hàm tiếu, khi hoa sen vừa chớm nở và còn giữ trọn hương thơm tự nhiên. Không giống các cách ướp trà sen truyền thống khác, trà sen xổi không trải qua quá trình tách gạo sen nhiều lần, mà được bỏ thẳng vào trong bông sen để trà thấm hương ngay khi hoa còn tươi.
Trong các phương pháp làm trà sen của Việt Nam, trà sen xổi được xem là cách ướp trực tiếp và tinh tế nhất, bởi hương sen thấm vào trà một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, không qua trung gian, không gia giảm.
Trà sen xổi khác gì với trà sen ướp gạo?
Dù đều là trà sen, nhưng trà sen xổi và trà sen ướp gạo sen (còn gọi là Trà Sen Tây Hồ) là hai cách làm hoàn toàn khác nhau:
Trà sen xổi:
- Ướp trực tiếp trong bông sen tươi
- Thời gian ướp ngắn (trong ngày)
- Chỉ thực hiện vào mùa sen nở
- Hương sen thanh, tươi, thoảng nhẹ
- Mang tính trải nghiệm, thưởng thức theo thời điểm
Trà sen ướp gạo sen:
- Ướp trà với gạo sen qua nhiều lượt
- Thời gian ướp kéo dài, lặp lại nhiều lần
- Có thể bảo quản lâu
- Hương sen đậm, sâu, ổn định
- Phù hợp làm trà uống thường xuyên
Nếu trà sen ướp gạo là kết quả của sự tích lũy mùi hương, thì trà sen xổi là khoảnh khắc của mùa sen, chỉ có trong một khoảng thời gian rất ngắn.
Vì sao gọi là “trà sen xổi”?
Chữ “xổi” trong trà sen xổi không mang nghĩa vội vàng, mà chỉ cách làm trực tiếp – theo mùa – không kéo dài. Trà được bỏ vào bông sen khi hoa còn tươi, ướp trong thời gian ngắn rồi lấy ra dùng ngay, không qua nhiều vòng xử lý.
Tên gọi này phản ánh đúng bản chất của trà sen xổi: uống theo mùa sen, thưởng theo thời điểm, không tích trữ, không kéo dài hương bằng kỹ thuật.
Trà sen xổi trong văn hoá thưởng trà Việt
Trong các ghi chép và truyền khẩu về trà sen, trà ướp trong bông sen tươi từng gắn với cách thưởng trà tao nhã của tầng lớp vua chúa và trí thức xưa. Tư liệu dân gian kể rằng, vào thời vua Tự Đức, trà sen là thức uống được yêu thích mỗi khi mùa sen Hồ Tây nở rộ.
Theo đó, trà được bỏ vào búp sen hàm tiếu từ sáng sớm, để qua đêm cho thấm hương, sáng hôm sau lấy ra pha uống. Nước pha trà đôi khi là nước sương đọng trên lá sen, được hứng lại từ sáng sớm. Dù mang màu sắc truyền khẩu, những câu chuyện này cho thấy sự cầu kỳ và trân trọng dành cho trà sen trong văn hoá thưởng trà xưa.
Nguyên liệu để làm trà sen xổi
Để làm trà sen xổi đúng cách, nguyên liệu đóng vai trò quyết định:
- Hoa sen bách diệp Hồ Tây – Hà Nội
Chỉ chọn những bông sen hàm tiếu, được hái vào buổi sáng sớm khi hương sen đậm và tinh khiết nhất. Sen Hồ Tây có hương thanh, không gắt, rất phù hợp để ướp trà trực tiếp. - Trà xanh nõn tôm Tân Cương – Thái Nguyên
Trà nõn tôm được chọn lọc kỹ, cánh nhỏ, non, vị trà trong và hậu ngọt. Trước khi bỏ vào bông sen, trà được ướp qua gạo sen một lượt để tăng khả năng bắt hương.
Sự kết hợp này giúp trà vừa giữ được vị trà xanh nguyên bản, vừa thấm hương sen tự nhiên mà không lấn át lẫn nhau.
Cách làm trà sen xổi
Quy trình làm trà sen xổi đòi hỏi sự khéo léo và nhiều kinh nghiệm. Người làm trà nhẹ nhàng mở các lớp cánh sen, cho lượng trà vừa đủ vào khoảng trống bên trong bông hoa, sau đó xếp cánh lại như ban đầu để không làm dập hoa.
Bông sen sau khi cho trà vào được gói kỹ bằng lá sen để giữ hương, rồi cắm vào nước cho hoa tiếp tục nở và toả mùi thơm. Trà được ủ trong bông sen từ 8–10 tiếng, tuỳ theo thời tiết. Trong quá trình này, hoa sen cần được luân phiên cắm nước và để khô, tránh ngậm nước quá nhiều làm ảnh hưởng đến trà.
Bảo quản và sử dụng trà sen xổi hiện nay
Trước đây, trà sen xổi chỉ có thể thưởng thức trong mùa sen nở. Ngày nay, nhờ công nghệ đông lạnh sâu và sấy thăng hoa, trà sen xổi có thể được bảo quản và sử dụng quanh năm.
Sau khi ủ xong, bông sen được hút chân không, cấp đông ở nhiệt độ từ -24 đến -28°C, sau đó sấy thăng hoa để tách ẩm. Phương pháp này giúp sản phẩm sau sấy vẫn giữ được hình dạng, màu sắc và hương thơm tự nhiên, không làm biến đổi cấu trúc trà và hoa.
Cách pha trà sen xổi để cảm nhận trọn hương sen
Để thưởng thức trà sen xổi đúng cách, nên dùng nước nóng khoảng 85–90°C nhằm giữ lại hương sen thanh nhẹ.
Các bước pha trà:
- Mở túi, nhẹ nhàng tách bông sen và lấy trà bên trong ra.
- Tráng ấm, chén bằng nước sôi rồi đổ bỏ.
- Cho trà vào ấm, rót nước nóng 80-85°C.
- Hãm trà khoảng 30-45 giây, sau đó rót hết ra chuyên hoặc chén.
Khi uống, nên nhấp từng ngụm nhỏ, giữ trà trong miệng vài giây để cảm nhận rõ vị trà, sau đó thở nhẹ bằng mũi để hương sen lan toả.
Mỗi bông sen thường đủ để pha một ấm trà cho 4–6 người, phù hợp với không khí thưởng trà chậm rãi và trân trọng.
Trà sen xổi có tác dụng gì?
Trà sen xổi là sự kết hợp giữa trà xanh và hương sen tự nhiên. Trong y học cổ truyền, sen thường được xem là loài hoa mang tính thanh, giúp tạo cảm giác thư giãn. Khi thưởng thức trà sen xổi, hương sen nhẹ nhàng có thể giúp tinh thần dịu lại, giảm căng thẳng sau một ngày làm việc.
Bên cạnh đó, trà xanh vốn chứa nhiều hợp chất chống oxy hoá, được biết đến với vai trò hỗ trợ sức khoẻ tim mạch và cân bằng cơ thể. Trà sen xổi vì vậy thường được xem là một thức trà thưởng thức nhẹ nhàng, phù hợp khi cần sự tĩnh tại và thư thái.
Trà sen xổi – một cách nhìn về trà
Với Trà Việt, trà sen xổi là một cách ướp và thưởng trà khá thi vị. Đó là trà được làm trong đúng mùa sen, uống trong đúng thời điểm, khi cả trà và hoa đều đạt độ đẹp nhất của chúng. Đó cũng là câu chuyện mà Trà Việt mang vào mini Tea Show về trải nghiệm Trà Sen Việt Nam mà chúng tôi xây dựng dành cho du khách quốc tế khi đến Việt Nam.
Trà sen xổi nhắc người uống chậm lại, trân trọng khoảnh khắc, và hiểu rằng có những thứ chỉ ngon khi không cố giữ quá lâu.
FAQ – Câu hỏi thường gặp về Trà Sen Xổi
- Trà sen xổi có phải là loại trà sen cao cấp nhất không?
Trà sen xổi thường được xem là hình thức ướp trà sen tinh tế và cầu kỳ, do sử dụng hoa sen tươi và chỉ thực hiện trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, việc đánh giá “cao cấp” còn phụ thuộc vào khẩu vị và cách thưởng trà, bởi trà sen ướp gạo sen lâu năm cũng có giá trị riêng. - Trà sen xổi có thể uống quanh năm không?
Theo cách làm truyền thống, trà sen xổi chỉ có thể thưởng thức trong mùa sen nở. Ngày nay, nhờ công nghệ đông lạnh sâu và sấy thăng hoa, trà sen xổi có thể được bảo quản và sử dụng quanh năm mà vẫn giữ được hương sen tự nhiên. - Vì sao trà sen xổi không ướp được lâu như trà sen ướp gạo?
Do trà sen xổi được ướp trực tiếp trong bông sen tươi, hương sen mang tính tươi và nhẹ, không tích lũy qua nhiều lớp gạo sen. Vì vậy, trà sen xổi thiên về trải nghiệm theo thời điểm hơn là bảo quản dài hạn. - Trà sen xổi nên dùng loại trà nền nào?
Thông thường, trà sen xổi sử dụng trà xanh nõn tôm từ các vùng chè chất lượng cao như Tân Cương – Thái Nguyên. Loại trà này có cánh nhỏ, vị trong và khả năng bắt hương tốt, giúp hương sen không lấn át vị trà. - Pha trà sen xổi ở nhiệt độ bao nhiêu là phù hợp?
Nhiệt độ nước phù hợp để pha trà sen xổi thường vào khoảng 80-85°C. Nước quá sôi có thể làm mất hương sen nhẹ, trong khi nước quá nguội sẽ khiến trà không bung hết vị. - Trà sen xổi có tác dụng gì đối với sức khoẻ?
Trà sen xổi là sự kết hợp giữa trà xanh và hương sen tự nhiên, thường mang lại cảm giác thư giãn và dễ chịu khi thưởng thức. Trong y học cổ truyền, sen được xem là loài hoa có tính thanh, còn trà xanh chứa nhiều chất chống oxy hoá, phù hợp để uống điều độ trong sinh hoạt hằng ngày. - Trà sen xổi khác gì với trà sen ướp gạo sen về trải nghiệm thưởng trà?
Nếu trà sen ướp gạo sen cho hương đậm và ổn định, thì trà sen xổi mang lại trải nghiệm tươi, thoảng và theo mùa. Trà sen xổi thường phù hợp với những buổi thưởng trà chậm rãi, khi người uống muốn cảm nhận trọn vẹn hương sen tươi trong thời điểm đẹp nhất của hoa.
