22

07/2010

Thơ trà Đinh Nhật Hạnh

Trà Gay xứ Nghệ

Trà Gay xứ Nghệ

Câu lạc bộ thơ Haiku Hà Nội tuy không chuyên nghiên cứu về văn hóa trà Việt Nam, nhưng đã có các nhà thơ dưới đây đóng góp với Văn hóa trà Việt:  Bát nước chè Gay (Bụi thời gian – 2006)và Hương chè xóm cũ (Quầng trăng – 2005) của Đinh Nhật Hạnh

Đinh Nhật Hạnh. Còn gọi là Đinh Hạnh, sinh năm Thìn tại Đô Lương, Nghệ An. Bác sỹ y khoa hiện sinh sống tại Hà Nội.

Hương chè xóm cũ

Cả thôn xóm đều ơi ới gọi nhau đến uống “nác mới” một dạng quần ẩm của nông dân Việt Nam. Chè tươi nấu cả cành lá, khi mở vung ra tỏa khói hương thơm, nước đặc cắm tăm, vàng tươi màu nắng sóng sánh mật ong, chát xít đầu môi … còn gì hấp dẫn bằng ! Uống bằng bát đàn và ăn củ khoai bùi, rít điếu thuốc lào buổi sáng trước khi xuống đồng cầy ruộng. Chè tươi uống khi đón dâu, đón hàng xóm láng giềng, bè bạn đến thăm nhà, khao quan chiến thắng trở về, vui ngày đoàn tụ hay chia tay. Hương thơm nồng, đượm tình nghiã xóm làng, vợ chồng sớm tối … Ôi chè Gay, nhắc đến lại bồi hồi. dưới đây là bài thơ Hương chè xóm cũ rất đạt trong tác phẩm Quầng trăng – 2005, miêu tả tập quán uống chè tươi Nghệ An, nét bản sắc của văn hóa trà Việt Nam.

Bát nước giao duyên
Thuyền khua trăng dãi
Người đi, đi mãi
Bến đò xưa vẫn đợi ai về
Sông Lam xanh dải lụa thề
Dòng vương hương ngát thuyền chè đêm đêm

Chè tươi

Chè tươi

Bát nước chè Gay

Buổi chia tay ai rót
Sóng sánh mật ong
Vàng tươi màu nắng
Chát xít đầu môi
Ngọt đằm cuống lưỡi
Hương chè xanh bốc khói thơm lừng
Nước cốt đặc cắm tăm
Hàng chục đọi xếp mời hàng xóm
Gọi nhau “nác mời”

Tự xóm trong ơi ới vọng thôn ngoài
-Nước mời bà con ơi !
Người quen kẻ lạ
Cứ tự nhiên, mời

Một ám chè xanh, rọn ràng xóm nhỏ
Bóc củ khoai bùi tơi bột
Quạt mo phe phẩy, Mẹ cười
Tóc bỏ seo gà mười sáu
Mấy o làng rúc rích làm duyên.

Nồi đồng, ấm đất
Bát sứ, đọi sành
Mở vung ra, chè tỏa khói hương thơm
Chưa uống đã ấm bừng trong dạ
“Nác mời !” mời ông, mời bác
Tắt lửa tối đèn thân thiết
Sớm, trưa, chiều nước mời tạ lòng nhau.

Bát nước chè xanh sóng sánh
Như đang rung nhịp trống liên hồi
Hớp vội bát chè nóng hổi
Xốc ngọn đòng, “Truông Cồn Đọi” máu đang sôi.

Ôi bát nước chè tươi !
Chè vui ngày đoàn tụ
Chè buồn ngày chia phôi
Chè đón nàng dâu mới
Chè đưa người đi xa
Chè mừng ngày chiến thắng
Quê hai sương một nắng
Bát chè xanh đậm đà.

Tôi kính cẩn nâng niu
Bộ ấm cổ gan gà thế Đức
Chuyển mấy đời chinh chiến vẫn tinh khôi
“Bình minh nhất trản trà” phảng phất.

Nhập thiền nhìn khói biếc thơm hơi
Vỗ nhẹ búp sen, nhặt từng cánh trà rơi
Chắt từng giọt sương long lanh lá cốm
Ông cha mình sành điệu nhất trên đời.

Ai từng mơ Trà đạo Phù Tang
Kiều nữ Gheisha xiêm áo Nghê Thường
Nghi lễ nghìn đời thanh lịch
Khẽ đầu duyên dáng, đẩy bát trà
Mời quý khách, không quen.

Dù chè ướp hoa sen, hoa sói
Chè mốc câu ba tép ngậm sao trời
Dù trà quý Thiết Quan Âm, Long Tỉnh …
Dẫu tuyệt vời – vẫn khát bát chè tươi !
Ai đó bảo dân mình không Trà đạo
Chắc chưa về xơi nước với quê tôi.

Bát nước chè xanh
Quê mình đâu chẳng có
Chè giã cối thơm hăng
Chè vò tường nắm một
Bó chè Gay mộc mạc
Nấu cả lá, cả cành
Sóng sánh mật ong
Vàng tươi màu nắng
Rải bát đàn, ngả nống đãi đằng nhau
Làng xóm hồ nhiên
Chung ấm nước, cơi trầu
Hương vẫn đượm như tình ai sớm tối
Vị vẫn nồng nhớ xóm Đá, quê tôi.

Comments

  1. minhhoang says:

    Dễ thương một bát nước chẻ… cảm ơn Thầy về những chia sẻ giữa thơ và trà thật nhẹ nhàng và gần nhau quá.

  2. Jerry Love Jerry Love says:

    Rất thích bài thơ này. Nghe mộc mạc, giản dị như đời sống của người dân xứ Nghệ. Thích nhất là “chè tươi” luôn xuất hiện trong từng khoảnh khắc đời người. Khi vui. Khi buồn. Khi chia li loạn lạc. Khi sum họp thân tình…

    Cũng đang nghĩ phải làm sao cho Trà Việt hay Văn hóa Trà của Việt Nam cũng được đi vào cuộc sống của mỗi người dân đất Việt như vậy. Để vui cùng trà, buồn cùng trà, hãnh diện cùng trà…

  3. hiii thơ hay wa chắc em xin phep`1 dc post bên website của nhóm
    Cảm ơn thầy nhiều !.

    Thầy có thời gian vào xem bài Trà và thư pháp của anh Minh Hoàng nha thầy.

    http://www.tamtra.com/kienthuc/tra-va-thu-phap

  4. suoiluoi says:

    Hay thật! Mình cũng thích bài này.

  5. GS. Đỗ Ngọc Quỹ says:

    Đặc điểm của phong tục uống chè tươi Việt Nam khác văn hóa trà Trung Hoa và Nhật Bản là một vấn đề mà nhiều hội viên Câu lạc bộ Trà Việt đang tìm hiểu. Thử tìm hiểu phân tích so sánh phong tục uống trà tàu và trà đạo Nhật Bản thì uống chè tươi Việt Nam miêu tả trong bài thơ của Đinh Nhật Hạnh của Câu lạc bộ Haikư, Hà Nội đã giới thiệu, có 6 đặc điểm sau đây:
    1) Loại trà truyền thống phổ cập bình dân được uống là chè tươi hái trên cây chè trồng ở vườn nhà đem về đun ngay không qua chế biến như trà xanh Trung Hoa hay trà xanh bột matcha của Nhật Bản. Chè vò từng nắm một, bó chè Gay – Nghệ An mộc mạc nấu cả lá cả cành, chè tươi Xuân Mai – Hà Đông gồm toàn lá bánh tẻ dầy ròn. Chất lượng chát xít, đặc cắn tăm để kích thích cơ bắp.
    Sóng sánh mật ong
    Vàng tươi màu nắng
    Chát xít đầu môi
    Ngọt đằm cuống lưỡi
    Hương chè xanh bốc khói thơm lừng
    Nước cốt đặc cắm tăm

    2) Số người uống chè tươi gồm cả thôn xóm hay cả láng giềng không độc ẩm, song ẩm như Trung Hoa, hay một số ít khách mời như Nhât Bản. Hàng chục đọi xếp mời hàng xóm
    Gọi nhau “nác mời”. Từ xóm trong ơi ới vọng tới sân nhà.
    3) Không gian là sân đình chùa, đầu đường xó chợ, bến đò, cổng chợ thành thị, hè đường Nhà máy, chợ buá chè dạo. Không uống trà trong công viên Trung Hoa hay Trà thất Nhật Bản dành riêng cho uống trà.
    4) Dụng cụ đun nấu chè tươi gồm nồi đất, nồi đình, bát đàn mộc mạc, không dùng ấm chén tinh chế, cầu kỳ, đắt tiền, quý phái như Trung Hoa.
    5) Thời gian suốt cả ngày trong hội hè đình đám hay buổi sáng trước khi đi cày ruộng nặng nhọc. Tắt lửa tối đèn thân thiết. Sớm, trưa, chiều nước mời tạ lòng nhau.
    6) Mục tiêu của buổi uống chè tươi là đón chào hàng xóm láng giềng, bè bạn đến thăm nhà, vui ngày đoàn tụ hay chia tay, khao quân chiến thắng trở về, tiễn cháu con lên đường giết giặc ngoại xâm. Hương vẫn đượm tình ai sớm tối. Chè tươi còn đón nàng dâu mới hay liên hoan cơ quan, tiếp khách ở công sở Nghệ An.
    Hà Nội 27 tháng 7 năm 2010

  6. Đinh Ngọc Dũng Đinh Ngọc Dũng says:

    Cảm ơn thầy về 6 điểm phân tích giữa trà tươi Việt Nam và trà Nhật Bản, Trung Quốc.

    Em nghĩ ở Trung Quốc chắc cũng có nhưng vùng miền (có thể là vùng phía nam) dùng trà đơn giản và uống quay quần như trà tươi Việt Nam. Trà đạo cung đình chỉ có với những người sành sõi và giầu có hơn. Như ở Việt Nam mình vậy.

    Ở làng em Bảo Lộc, mọi người ít uống trà tươi, mà thường dùng trà buồm (một loại trà khô nhưng dùng lá già). Vì nới sản xuất trà nên dẽ dàng có loại trà kho giá rẻ, khác với vùng Nghệ An không có công nghệ làm trà nên dùng hái trực tiếp trên cây.

    Bảo Lộc cũng uống trà trong tích sành, gốm, hãm cả ngày để mời khách.