15

03/2010

Những câu hỏi khó của văn hóa trà Việt Nam

Khi bắt đầu tìm hiểu văn hóa Trà Việt, những câu hỏi lớn của hầu hết các bạn sẽ là: Nét đặc trưng văn hóa Trà Việt, sự khác biệt so với Trung Quốc và Nhật Bản (Hàn Quốc thì không nổi tiếng), rồi đến những câu hỏi về bằng chứng tồn tại, nghệ nhân tiêu biểu, phong cách chính thống… Và cũng như mình, các bạn chắc cũng chưa nghe được một câu trả lời thỏa đáng. Đó thật sự là những câu hỏi đúng đắn nhưng ngay cả những nhà nghiên cứu uy tín nhất Việt Nam cũng chỉ dám phỏng đoán chứ chưa dám chắc chắn (nhưng người dám khẳng định lại hầu như không thuộc lĩnh vực nghiên cứu khoa học). 5 năm tham gia mình cũng chưa dám đối dối diện thẳng với những câu hỏi hóc búa này.

Tuy nhiên, chúng ta cũng có những câu trả lời chính thức từ bậc thầy trà Việt Nam, Thầy Đỗ Ngọc Quỹ, người đang thực hiện chuyên mục hỏi đáp của chúng ta. Đây là phần trả lời của thầy với phóng viên Ngọc Tuyết báo Thể thao và Văn Hóa khi chị thực hiện đề tài Câu lạc bộ Trà Việt. Được sự cho phép của thầy, mình đăng cho các bạn xem phần phỏng vấn riêng này.

1. Văn hóa uống trà của người Việt Nam có những nét gì đặc trưng?

Để trả lời cần biết phải so sánh với cái chung là cái gì ? Như vậy phải có đối tượng để so sánh tìm ra cái riêng. Và sẽ dẫn đến câu thứ 2 là văn hóa Trung Hoa và Nhật Bản, tất nhiên trên thế giới còn có văn hóa trà Ấn Độ, Hàn quốc, Hồi giáo, Nga, Anh và Bắc Mỹ.

2. Văn hóa trà Việt có điểm gì chung và riêng với các nền văn hóa trà khác (Trung Quốc, Nhật Bản..) ?

Trước tiên là phải xác định những danh nhân trà điển hình của ba nền văn hóa trà, như Lục vũ, Lư Đồng (TH), Okakura Kazuko (NB) và Nguyễn Trãi, Phạm Đình Hổ, Nguyễn Tuân thời cân đại và Đinh Nhật Hạnh (VN) thời hiện đại, mới viết về uống chè tươi ở Gay, Anh Sơn, Nghệ An (bài Hương chè xóm cũ – Tập thơ Quầng trăng. NXB Văn học, Hà Nội, 2005) có rất nhiều thông tin hay. (nếu em cần bài này thầy sẽ gửi lên mạng Trà Việt, cũng dễ thôi vì đã xuất bản cho mọi người đọc).

Sau đó phải xác định nội dung so sánh là những điểm gì ? Nếu chỉ giới hạn ở góc độ văn hóa mà thôi thì phải đối chiếu 3 tiêu chí gồm cách pha trà, uống trà và giá trị tinh thần (phi vật thể) của uống trà trong giao tiếp xã hội. Những thông tin nói trên đều có trong cuốn sách Khoa học văn hóa trà thế giới và Việt Nam – 2008, NXB Nông nghiệp, Hà Nội.

3. Đến nay, còn những bằng chứng nào ghi nhận sự tồn tại của nền văn hóa trà Việt xưa?

Bằng chứng của sự tồn tại văn hóa trà Việt Nam là những cây chè tươi ở Gay, cây chè Shan miền núi phía bắc, trà cụ, những tập quán uống trà trong dân gian và những thi ca, ký sự, sách nghiên cứu hiện có lưu trữ trong các thư viện quốc gia và tư nhân…

4. Theo thầy, xã hội hiện đại, người Việt còn văn hóa uống trà không? Văn hóa đó (nếu còn) đã thay đổi như thế nào trong thời đại ngày nay ?

Văn hóa trà Việt Nam vẫn còn mãi mãi không mất đi được so với thời gian bằng chứng cứ nêu trên. Nhưng Văn hóa trà Việt Nam không cố định mà cũng biến đổi theo xu hướng đa cực đa văn minh về chính trị, kinh tế, văn hóa toàn cầu là bảo tồn cái đẹp và tiếp thu cái tinh hoa của thế giới. Dẫn chứng là xu hướng ăn nhanh, uống nhanh như trà túi, hòa tan và lon chai đóng sẵn tại các cửa hàng Thế hệ mới, Thế hệ trẻ của Hà Nội và Tp HCM dang mọc lên như nấm.

5. Nhờ thầy giới thiệu vài nghệ nhân chuyên nghiên cứu về trà và văn hóa trà Việt Nam ?

Hiện nay chưa có tiêu chuẩn được Nhà Nước công nhận là nghệ nhân chuyên nghiên cứu về trà và văn hóa trà. Nhưng ở Hà Nội, thường nhắc đến Đỗ Hoàng Anh Sướng tại Hiên trà Trường Xuân, phố Ngô Tất Tố và Kiều văn Lư tại Lư trà quán, Thanh Xuân bắc Hà Nội. Tất nhiên còn phải kể đến Tp CHM, Huế, Nha Trang, Đà Nẵng, Hà Giang v … v … Còn nghiên cứu về trà đã có những chức danh khoa học của Nhà Nước về Khoa học công nghệ chè đang công tác ở Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và Bộ Công nghệ Mội trường.

6. Một cuộc thưởng trà “hoàn chỉnh” của ông cha ta diễn ra như thế nào (nhờ thầy mô tả) ?

Xem các tư liệu đã dẫn ở câu 2.

7. Theo em biết thì nghệ thuật trình diễn pha trà của CLB Trà Việt là sự tích hợp, sáng tạo thêm chứ không phải cung cách pha trà truyền thống. Như vậy có được xem là chính thống khi muốn giới thiệu văn hóa trà Việt Nam với thế giới ?

Chưa ai công bố danh nghĩa Văn hóa trà Việt Nam chính thống gồm những điểm gì ? Nhưng Câu lạc bộ Trà Việt đã có nhiều công sức đáng ghi nhận và biểu dương, trong họat động bảo tồn, sáng tạo và phát triển tôn vinh Trà Việt. Còn muốn giới thiệu với thế giới phải chăng có chè tươi, chè mạn hảo Hà Giang và trà sen Thăng Long mà thế giới trà không có. Trung Hoa cũng có chè Mạn Hảo xuất xứ từ Vân Nam, nhưng không có chè tươi và trà sen là nét bản sắc của văn hóa trà Việt Nam. Còn vua Thần Nông như tư liệu Trung Hoa, vào rừng nguyên thủy bứt lá chè trên cây chè, rồi nhai tươi nuốt sống tại chỗ, chỉ là một huyền thoại vùng lúa nước gió mùa Đông nam á mà thôi.

8. Cách pha một bình trà ngon?

Cần xác định bình trà loại gì xanh, đen, vàng, trắng, đỏ ? Rồi phải điều tra ở các cửa hàng có danh tiếng trong dư luận cộng đồng. Nhưng không phải dễ dàng vì đó là bí quyết làm ăn của chủ nhân.

Em hỏi hơi nhiều, nếu có gì sơ suất do không đủ hiểu biết mong thầy thông cảm. Nhờ thầy giúp đỡ !

Cảm ơn em đã có nhiều câu hỏi độc đáo và có khi hắc búa, bắt buộc thầy cũng phải động não, nhưng cũng chỉ để tham khảo mà thôi, vì trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng ! Có như thế Văn hóa trà Việt Nam mới phát triển được. Sẵn sàng cho những câu hỏi mới của các bạn yêu Trà Việt.

Em cám ơn nhiều! “.

Tags:

Comments

  1. Hero in Danger Hero in Danger says:

    Cảm ơn bạn Quỳnh Hoa đã đề nghị thầy cho đăng phần trả lời này, chúc bạn thành công trong luận án này.

    Thầy cũng dặn bạn mấy câu này: Trước hết em Quỳnh Hoa cần biết yêu cầu của viết Luận văn tốt nghiệp là học viên phải tích cực tư duy tổng hợp, phân tích và so sánh dữ liệu thu được, như vậy mới rèn luyện được kiến thức của bản thân khoa học, chắc chắn và bền vững, để vươn lên tầm cao hơn, như thạc sỹ, tiến sỹ sau này. Không nên quan niệm quá trình này chỉ đơn thuần copy, cut và paste mà thôi. Do đó thầy chỉ nêu lên những nét chung để em tự vận động, suy luận phán đoán. Thầy không còn lưu lại email gửi cho bạn Ngọc Tuyết, nhưng đây là những ý kiến mới.

  2. Jerry love Jerry love says:

    Cảm ơn thầy đã cho chúng em những gợi ý rất hay để tìm hiểu thêm về văn hóa trà Việt Nam. Mong rằng không chỉ bạn Quỳnh mà Câu lạc bộ Trà Việt cũng sẽ có những nghiên cứu để tìm hiểu sâu hơn về vấn dề này

  3. tran nhu says:

    Anh Dũng, sao em viết bài mà không cho đăng vậy ?

    1. Hero in Danger Hero in Danger says:

      Ngay khi thấy bài của em gởi lên, anh đã đọc, tìm hiểu thêm và trả lời cho em qua email riêng ngay sau đó. Anh đang lại đợi email trả lời cua em. Anh không biết sao em chưa nhận được, để em xem lại nhé.

    2. Hero in Danger Hero in Danger says:

      Anh tìm trong hộp thư email gởi đi, phản hồi lên đây luôn để có thể sẽ giúp ích hơn cho cả các bạn khác:

      [Trà Việt] góp ý bài viết: Chọn mua và bảo dưỡng Ấm Tử sa

      Chào Như,
      Rất vui vì sự nhiệt tình của Như trên website Trà Việt, điều này làm chúng mình rất vui và thấy được khích lệ.

      Bài viết Chọn mua và bảo dưỡng Ấm Tử sa hay và bổ ích, Trà Việt đang cần những đóng góp kiến thức như thế này.

      Tuy nhiên, mình có tìm thử qua google với từ khóa là tiêu đề bài viết thì thấy có nhiều bài trên mạng có nội dung rất giống (ví ụ:http://www.baoanhdatmui.vn/vcms/html/news_detail.php?nid=26). Nếu Như là tác giả các bài viết đó, xin báo lại với tụi minh và tất nhiên tụi mình rất thích đăng bài này. Và nếu Như không phải là tác giả bài viết, thì điều này không phù hợp với web site của chúng ta.

      Trong trường hợp này tụi mình sẽ làm như sau: Sau khi tham khảo bài viết trên mạng, các bạn tổ chức để kiểm chứng thực tế, ví dụ đi đến các tiệm ấm, thử ấm, hỏi những người đang sử dụng ấm để phỏng vấn về kinh nghiệm bảo quản… sau đó viết một bài tường thuật và lồng ghép những kiến thức mình đọc được đã được mình kiểm chứng như thế nào. Như vậy vừa có hào hứng làm việc nhóm, chúng ta lại có những kiến thức và cảm nhận của riêng mình.

      Mong nhận được hồi âm và sự tiếp tục đóng góp của Như.

      PS: Avatar trên website thông thường sẽ là khuôn mặt thật của thành viên, để tạo sự thân thiện hơn.

      Thân ái

  4. QuynhDo says:

    Cảm ơn Thầy Đỗ Ngọc Quỹ và CLB Trà Việt. Gợi ý của Thầy về những câu hỏi chị Ngọc Tuyết đưa ra ( mà em nghĩ đó cũng chính là mối quan tâm của nhiều người yêu thích Trà Việt) rất quý giá, bởi ít ra theo em, nói gì thì nói một người muốn làm khoa học về đề tài VĂN HÓA TRÀ cần được lắng nghe từ những chuyên gia bậc thầy có thâm niên tìm hiểu về trà và nhìn nó dưới góc độ một ” đối tượng” nghiên cứu trong khoa học như PGS. Đỗ Ngọc Quỹ là điều nên làm. Tuy chỉ dừng ở mức gợi ý cho những câu hỏi “chuyên sâu” nhưng như thế đối với em – một người tập tành nghiên cứu về Trà cũng là điều quý giá. Theo lời khuyên của Thầy: “…chắc chắn và bền vững, để vươn lên tầm cao hơn, như thạc sỹ, tiến sỹ sau này”, em sẽ nỗ lực cho sản phẩm tìm hiểu của mình. Chân thành cảm ơn Thầy và CLB Trà Việt

  5. Hero in Danger Hero in Danger says:

    Chúc Quỳnh có một bài luận xuất sắc, bản thân mình cũng mong chờ những phát hiện và suy luận mới của Quỳnh.

  6. dongocquy says:

    thân gửi các bạn đọc trang WEB Trà Việt,

    Về giá trị những tư liệu về văn hóa trà Việt Nam, cho đến ngày nay chưa có những hội thảo quốc gia, cho nên thầy thường trả lời rụt rè do chưa có ý kiến chính thống. ví dụ câu rả lời Nguyễn Trần Ngọc Tuyêt phóng viên báo Thể thao & Văn hóa Tp HCM.

    Chào thầy, em là Ngọc Tuyết, phóng viên báo Thể thao & Văn hóa. Bên em đang triển khai đề tài về giới thiệu CLB Trà Việt và văn hóa trà Việt cho mục Văn hóa sống của số cuối tuần. Em có một số câu hỏi nhờ thầy giải đáp. Do thầy ở Hà Nội nên em không thể gặp thầy trực tiếp được, mong thầy thông cảm. Nhờ thầy xem và trả lời giùm em các câu hỏi sau:

    Trả lời
    Nguyễn Trần Ngọc Tuyết
    Điện thoại: 0919255807
    Mail: ninhloctbvl@gmail.com

    Trả lời

    Văn hóa trà cũng như “ Văn hóa là một khái niệm mờ, mà rộng mênh mông “ (Trần Ngọc Thêm , 2001). Văn hóa trà lại là một lĩnh vực mới mẻ, chưa được nghiên cứu có tổ chức bài bản như khoa học chè của Bộ Nông Nghiệp – Phát triển nông thôn. Trước đây đã có một số tác giả xuất bản vài ấn phẩm về Văn hóa trà, nhưng chưa được một cơ quan có thẩm quyền ở Việt Nam đánh giá, nên những ý kiến lẻ tẻ đó chưa coi là chính thống được. Bản thân tôi cũng mới bước vào lĩnh vực văn hóa trà từ năm 2002 khi viết cuốn “Khoa học, Văn hóa trà thế giới và Việt Nam” mới xuất bản tháng 6/2008. Đây cũng chỉ là những suy nghĩ cá nhân chưa được một Hội Đồng sách nghiệm thu đánh giá.

    Như vậy trong câu trả lời vẫn còn tồn tại băn khoăn của các bạn, Nhưng theo thày cuốn sách Khoa học văn hóa trà thế giới và Việt Nam đẫ được tặng giải Bạc của Hội đồng Sách hay Việt Nam năm 2009, qua 3 vòng xét tuyển và được bỏ phiếu kín của Hộ đồng Giám khảo quốc gia. Như vậy có thrể coi là chính thống.

    Nếu sau này còn nhà nghiên cứu nào về Văn hóa trà muốn đưa ra những thuyết mới thì cũng phải thông qua bỏ phiếu kín của Hội đồng quốc gia. Như vậy các bạn có thể yên tâm.

    Nếu sau này còn nhiều tác giả có ý tưởng mới được thông qua thì cũng không có gì lạ và ngạc nhiên vì không bao giờ có những quan niệm cuối cùng về nghiên cứu khoa học văn hóa của con người. Chân lý không có giá trị tuyệt đối mà chị có giá trị tương đối phụ thuộc và trình độ khoa học đương thời.

    Hà Nội 18/03/2010

  7. dongocquy says:

    Tháng 2/2010 thầy vừa dự một buổi diễn Trà đạo NB tại Sado club Hà Nội. Đây là lần đầu tiên dược nhình tận mắt một biẻu diễn có thể gọi là chính xác và cụ thể, vì trước đây chỉ được tham khapr qua sách vở mà thôi. Và cũng từ đó có nhận thức rõ hơn về sự khác biể của Trà đạo NB và VN, giới thiệu dưới đây mà các bạn rất quan tâm.

    BIỄU DIỄN TRÀ ĐẠO NHẬT BẢN TẠI HÀ NỘI
    PGS ĐỖNGỌC QUỸ
    I. Buổi tiếp xúc đầu tiên với Trà đạo Nhật Bản tại Trúc Diệp – Chanoyu club, Hà Nội
    • Ngày 20/2/2010, chúng tôi đã tham dự một buổi trình diễn Trà đạo Nhật Bản do chủ nhiệm Lê Yến Minh và 3 hội viên nữ trẻ tuổi tiến hành tại Japan Foundation.

    Khuôn viên là một căn phòng nhỏ hơn chục mét vuông, bằng gỗ theo kiến trúc trà thất Nhật Bản ngoài trời – chashitsu. Sàn gỗ trải chiếu của Nhật Bản, các hội viên đều là cán bộ nữ Việt Nam nên không mặc áo kimono truyền thống. Hội viên di chuyển bò quỳ gối trên sàn gỗ, khách mời cũng phải ngồi quỳ gối mà tôi chỉ quen ngồi bàn ghế nên rất khó thich nghi. Trên tường có treo một bức tranh ghi 4 chữ Hòa – Kính – Thanh – Tịnh bằng chữ Hán Trung Hoa. Lại có một lọ cắm hoa kiểu Nhật Bản – ikebana.

    (rất tiếc ảnh chụp không hiện lên được)

    Hoa anh đào – sakura Trúc diệp – Sado club – Hà Nội

    Trà xanh matcha là một loại trà bột rất mịn, pha nước sôi, khuấy tan bằng chổi tre, uống bằng bát đàn Raku ware (theo mẫu Kochi) chế tạo tại Nhật Bản. Khách bắt đầu bằng ăn bánh và mứt hạt sen cho vị trà đậm.
    Chủ nhà pha trà xong dâng mời khách, quỳ rạp trước mặt tỏ ý tôn kính, khách cũng phải đáp lễ tương tự. Chúng tôi đỡ bát trà bằng hai tay, xoay một vòng ngắm nghía và quay phía bát có trang trí hoa đẹp về phía khách rồi uống từng ngụm đến hết.
    • Đối chiếu với nhưng tài liệu Trà đạo của Okakura Kazuko – 1906 mà tôi đã đọc, thì không có gì khác, chẳng qua là ở trong nhà mà không ở thiên nhiên ngoài trời với vườn trà (roji), trà thất (chashitsu), loại hoa ở Nhật Bản. Nghi lễ Trà đạo bắt đầu bằng chủ nhà đem bộ đồ trà vào phòng, mời khách ăn một vài loại kẹo ngọt, rồi chuẩn bị pha trà mời khách, một loại trà bột khuấy nước sôi. Nước trà pha có một hương vị thường nhẹ nhàng và sủi bọt, với một hương vị chát và đôi khi hơi đậm, gọi là trà koicha. Trước khi ăn kẹo ngọt và uống trà thường hay mời một vài thức ăn nhẹ. Sau khi kết thúc uống trà, khách mời được tự do để tìm hiểu về những trà cụ, được dọn ra khỏi phòng và như thế kết thúc buổi nghi lễ uống trà.

    Tóm lại, Trà đạo – CHADO, hay SADO, hay CHANOYU là một lễ nghi cao thượng ở Nhật Bản, có nguồn gốc Thiền (Zen) của Đạo Phật, nhằm tôn vinh cái đẹp trong cuộc sống đời thường. Đây là một biểu diễn lễ nghi của khách đến thăm chủ nhà, với một trật tự động tác quy định chặt chẽ.
    II. Những cảm nghĩ của tôi
    • Để tìm hiểu bản sắc văn hóa, phải so sánh đối chiếu với cách uống trà Trung Hoa và Việt Nam, mà điển hình là Lục Vũ, Lư Đồng của Trung Hoa và tập quán uống chè tươi, chè mạn hảo và trà tàu của nông dân và sỹ phu Thăng Long (Đinh Nhật Hạnh, Phạm Đình Hổ và Nguyễn Tuân). Các tập quán uống trà này đã ghi chép đầy đủ trong cuốn sách Khoa học – Văn hóa trà thế giới và Việt Nam của Đỗ Ngọc Quỹ và Đỗ thị Ngọc Oanh (2008 – NXB Nông nghiệp, Hà Nội).
    • Đặc điểm chủ yếu là nghi lễ Trà đạo Nhật Bản ít quan tâm đến hương vị và màu nước của trà như Trung Hoa hay Việt Nam mà quan tâm nhiều hơn đến giá trị văn hóa như một tôn giáo nghệ thuật sống của con người đã ghi trong cuốn Trà luận của Okakura Kazuko.
    • Thế kỷ thứ XV, nghi lễ Trà đạo được thiết lập dưới sự chủ trì của Shogun Ashikaga – Voshinasa. Trà đạo đã thành quy phạm độc lập và tồn tại hàng thế kỷ ở Nhật Bản. Uống trà hãm nước sôi chỉ được biết ở Nhật Bản giữa thế kỷ XIX đã thay thế trà bột khuấy nước sôi trong dân gian, nhưng trà bột khuấy vẫn đứng đầu bảng ở Nhật Bản. Trà đạo Nhật Bản còn vượt lên cao trở thành một tôn giáo và nghệ thuật sống của con người. Trà đạo đòi hỏi sự tinh khiết và tế nhị để tạo dựng cho chủ và khách được thưởng thức hạnh phúc cao thượng của cuộc sống hiện đại. Trà thất là một ốc đảo trong cái sa mạc của đời sống, nơi mà những kẻ lữ hành mệt mỏi gặp nhau để uống trà và hưởng thụ nguồn vui thú nghệ thuật, giữa hoa và họa phẩm, xung quanh một chén trà. Không một màu sắc lạ, không một tiếng động, không một tiếng nói làm quấy rối những thao tác đơn giản và tự nhiên trong quá trình pha uống trà. Đã có một triết lý tế nhị trong Trà đạo, chính là Đạo Lão cải trang.
    III. Vận dụng vào văn hóa trà Việt Nam
    • Dân Việt Nam vốn làm nông nghiệp lúa vùng đông nam châu Á, khác dân tộc Nhật Bản ở vùng đông bắc Á, sống tại vùng đảo cách biệt với đất liền. Người dân Việt Nam vốn ưa thích tự do phóng khoáng với tác phong nông nghiệp, mà không sống khắc khổ như dân Nhật Bản với tinh thần samourai có kỷ luật thép với tác phong công nghiệp. Điểm khác biệt này không những thể hiện trong đời sống mà cả trong Văn hóa trà, nên khó tiếp thu khuôn mẫu ứng xử khách và chủ với một trật tự động tác quy định chặt chẽ của Trà đạo. Lư trà quán ở Thanh Xuân bắc Hà Nội có treo khẩu hiệu Hòa – Kính – Thanh – Tịnh, nhưng chẳng qua chỉ có động tác lau chén uông trà ba lần mà thôi. Không gian uống trà gói gọn trong 5 mét vuông, chỗ ngồi quanh chõng dưới hầm cầu thang gác và la liệt cả ở vỉa hè đường phố.
    • Tổ chức một buổi trà đạo mời khách lại rất tốn kém, chỉ dành cho nhà giàu có, vì khuôn viên vườn cây, lối đi, trang trí trong trà thất ở Tokyo cần nhiều diện tích đất đai không rẻ trong một những thành phố đắt đỏ nhất của thế giới. Trà cụ như bát uống trà cũng không ít tiền, còn trà xanh matcha nhập nội giá 400.000 đ/20 gam, quá đắt đối với thu nhập của người dân Việt Nam.
    • Nhưng ngày nay ngay ở xứ sở của hoa anh đào, đã có nhiều chiến dịch giới thiệu sản phẩm rầm rộ, đặc biệt quan tâm đến lớp trẻ với các loại đồ uống nhẹ đóng lon và họ ưa chuộng mặt hàng này trong tuổi trưởng thành đang tăng dần lên. Do đó, nhu cầu tăng vọt đối với các loại chè đóng lon cũng được nhìn nhận với thái độ hoài nghi hoặc ít nhất với những cảm giác lẫn lộn của một số người kỳ cựu trong ngành chè, ít nhất đến một mức độ nào đó thì đây là minh chứng cho một nền văn hoá giật lùi. Các cuộc hội thảo và các khoá học về văn hoá trà Nhật Bản truyền thống đang có nhu cầu cao. Tuy nhiên, không thể bơi ngược lại dòng nước thuỷ triều và quay ngược thời gian lại với những ngày vàng son của nghi lễ trà đạo “Cha No Yu”.

    Hà Nội 15 tháng 3 năm 2010

  8. dongocquy says:

    Sự khác nhau giữa và giống nhau của Trà đạo Nhật Bản, Trung Hoa và Việt Nam

    Bổ sung câu trả lời bạn Ngọc Tuyết và Quỳnh Đô để thêm tư liệu phân tích tổng hợp.

    Muốn so sánh ba loại văn hóa trà này, cần phải quy định loại trà, trà cụ, địa điểm, cách pha và cánh thưởng thức của từng văn hoá trà tiêu biểu được chọn làm chuẩn. Về trà Trung Hoa chúng tôi chọn trà xanh ép bánh Đời Nhà Đường (với trà nhân Lư Đồng Ngọc Xuyên tử), trà Nhật Bản trà bột matcha Đời Nhà Tống (với trà nhân Senno Rikỹu) và chè tươi Việt Nam (trà nhân gồm các tầng lớp nông dân, công nhân và tiểu thương thành thị). Đây cũng là một lựa chọn khó khăn gây nhiều tranh luận giữa các nhà văn hóa trà. Nếu không có chuẩn để phân tích thì mọi quốc gia đều giống nhau, do hiện tượng giao thoa văn hóa trà hiện nay trên thế giới.

    a/ Loại trà : chè tươi Việt Nam là lá chè tươi hái trên cây chè không qua chế biến về nấu ngay, trà matcha Nhật Bản là loại trà bột, còn trà xanh Trung Hoa gồm những bánh trà. Như vậy chè tươi Việt Nam gần gũi với thiên nhiên hơn trà bột Nhật Bản và trà ép bánh Trung Hoa.

    b/ Trà cụ : trà cụ Trung Hoa gồm chén chế tạo công phu, hoa mỹ, cầu kỳ, bát trà Nhật Bản raku ware, thô sơ hơn, bát đàn Việt Nam thô sơ nhất.

    c/ Không gian : Trung Hoa là vườn, nhà, Nhật Bản là trà thất chashitsu chuyên dùng, Việt Nam là không gian tự nhiên cây đa, giếng nước, bến đò, bến xe, đầu đường, xó chợ …dân dã.

    d/ cách pha : Trung Hoa đun nước sôi, Nhật Bản khuấy trà tỉ mỉ phức tạp công phu còn Việt Nam là nấu chín đơn giản dễ dàng.

    e/ Cách thưởng thức : Trung Hoa chú trọng hương vị nước trà như Lư Đồng Ngọc Xuyên tử trong bài thơ bất hủ 1000 năm Thất uyển trà, Nhật Bản chú trọng nhiều đến giá trị tinh thần – Thiền trà, như một giáo lý có giáo chủ và giáo đường. Việt Nam chú trọng đến khả năng giải khát và tăng cường cơ bắp trước khi đi xa, hay xuống đồng cày ruộng mệt nhọc.

    f/ Tóm lại văn hóa trà Việt Nam gần tự nhiên và đời sống xã hội của tầng lớp lao động tiểu thương, còn Trung Hoa và Nhật Bản phát triển, phức tạp và cao siêu gần tầng lớp thượng lưu xã hội.

    g/ Về điểm giống nhau là dùng nguyên liệu lá cây chè – Camellia sinensis – để làm nước uống giải khát giàu dinh dưỡng và dược liệu như cafein để kích thích bộ não và cơ bắp, hay hợp chất polyphenol để tăng khả năng chống bệnh con người.

    Hà Nội 6/4/2919

    Đỗ Ngọc Quỹ

  9. QuynhDo says:

    Cảm ơn Thầy, yếu tố so sánh thật cụ thể, em đang phân vân, nhưng nhờ có chỉ dẫn của Thầy em sáng tỏ thêm.

  10. QuynhDo says:

    Thầy ơi, Thầy có thể chia sẻ thông tin về tình hình phát triển chè và văn hóa trà của Trung Quốc và Nhật Bản hiện nay được không ạh?. Phải chăng cũng giống như Việt Nam, đang phát triển theo xu hướng “đa cực và đa văn minh”???. Em cảm ơn Thầy

  11. dongocquy says:

    Người viết: QuynhDo
    Nội dung:
    Thầy ơi, Thầy có thể chia sẻ thông tin về tình hình phát triển chè và văn hóa trà của Trung Quốc và Nhật Bản hiện nay được không ạh?. Phải chăng cũng giống như Việt Nam, đang phát triển theo xu hướng “đa cực và đa văn minh”???. Em cảm ơn Thầy
    Trả lời phản hồi
    Văn hóa trà Trung Hoa và Nhật Bản cũng chịu ảnh hưởng giao thoa của nền văn hóa trà Phương Tây (Anh, Mỹ) “đa cực đa văn minh”. Theo khẩu hiệu “ăn nhanh, uống nhanh” đã có trà đen Lipton, Dilmah, trà hòa tan và nhất là trà lon ô long Đài Loan đang có nhu cầu cao của giới trẻ tăng mạnh.
    8/4/2010

  12. dongocquy says:

    Mộng Kiều

    Mộng Kiều.

    Thầy ơi, Thầy cho con hỏi một chút về thị trường trà xuất khẩu ạ.

    Con muốn biết nếu muốn xuất khẩu trà thì đâu là thị trường tiềm năng ạ?
    Các thị trường nhập khẩu trà Việt Nam năm 2009 có Châu Phi 11 nước, Châu Âu 25 nước, Châu Mỹ 9 nước, Châu Á 31 nước, Châu Đại Dương 3 nước. Các thị trường tiềm năng là Pakistan (trà đen, trà xanh), Nga (trà đen, trà xanh), Anh (trà đen), Mỹ (trà đen, trà xanh), Đài Loan (trà xanh, trà ô long) Trung Quốc(trà xanh), Pháp (trà xanh, trà đen), Đức (trà đen) …

    Trà xuất khẩu cần có những tiêu chuẩn và giấy phép nào?
    Hỏi Công ty xuất nhập khẩu trà ở Tp HCM, hay Hiệp hội chè Việt Nam, 92 Võ thị Sáu, Hà Nội, Cục tiêu chuẩn ở Tp HCM và Hà Nội.

    Và nếu được thì Thầy có thể cho con một vài thông tin về các công ty nhập khẩu trà xanh của Việt Nam được không ạ?
    Cần hỏi Hiệp hội chè VN ở Hà Nội và Tp HCM. Hoặc các công ty chè Lâm Đồng, Tâm Châu, Công ty chè Ladotea – Suzuki ở miền Nam, Công ty chè Hoàng Bình ở Thái Nguyên. Tổng cộng có 100 Công ty xuất khẩu ở Việt Nam.

  13. Jerry Love Jerry Love says:

    Con cảm ơn Thầy rất nhiều

  14. tuyphong says:

    Xin chào tất cả các thành viên trong lạc bộ trà.
    Mình là một sinh viên ngành Trung Quốc học, hiện nay thì mình đang theo học “Hán ngữ” tại trường Đại học quốc gia Cao Hùng-Đài Loan. Mình chuẩn bị tốt nghiệp và mình phải viết báo cáo, đề tài báo cáo của mình là : ” TÌM HIỂU VĂN HÓA TRÀ TRUNG QUỐC ( ĐÀI LOAN ) VÀ CÓ SO SÁNH VĂN HÓA TRÀ VIỆT NAM “. Chính vì vậy mình rất muốn tìm hiểu sâu sắc hơn về văn hóa trà Việt Nam, rất mong nhận được sự giúp đỡ từ phía các thành viên trong Câu lạc bộ.
    Mình rất muốn mua sách về đọc, đặc biệt là gần đây có cuốn ” khoa học văn hóa trà thế giới và Việt Nam ” của Giáo sư Đỗ Ngọc Quý, nhưng vì ở nước ngoài nên mình không thể tiếp cận với cuốn sách này được. Mong qua đây mình cũng muốn nhờ các thành viên trong CLB có thể cho mình những địa chỉ webside có thể đọc được những tài liệu về Văn hóa Trà Việt Nam, mình rất biết ơn.
    Mong sớm nhận được hồi âm của các thành viên trong CLB. Xin chúc cho CLB Trà Việt chúng ta ngày càng phát triển. Nếu có dịp về Việt Nam mình sẽ ghé thăm hội quán Trà Việt-nhất định.